166791

Skansen w Nowogrodzie Cz.II

C.D.  Urokliwe zakątki

Tuż nad skrajem skarpy, zaraz za Placem Bartnym, stoi ośmioboczna altana widokowa, z której rozpościera się wspaniała panorama najbliższej okolicy. W dole połyskuje w słońcu niebieska wstęga rzeki Narwi, na której pojawiają się białe żagle, płynących w stronę Mazur łódek. Wśród zielonych traw stoją malownicze zabudowania skansenu, a zza rzeki dochodzą do moich uszu trele ptaków, skrywających się w gęstym lesie. Na słupach podtrzymujących dach altany wyrzeźbione zostały znaki bartne, jakimi sygnowali swoje drzewa kurpiowscy bartnicy, którzy w minionych stuleciach cieszyli się wyjątkowymi prawami i przywilejami. Każdy z nich posiadał bór bartny, w skład którego wchodziło 60 pni bartnych, łąka bartna i miejsce na rzece do zastawiania jazów. Bartnicy kurpiowscy rządzili się własnym prawem, a wszelkie konflikty rozstrzygane były przez sądy bartne, którym przewodził starosta bartny, wybierany spośród szlachty.

454927Z wizytą w zagrodzie

Kamiennymi schodkami schodzę w dół, w kierunku zagrody z Myszyńca – kolejnej atrakcji skansenu. W jej skład wchodzi chałupa o konstrukcji zrębowej, postawiona na kamiennej podmurówce, stodoła o dachu dwuspadowym, pokrytym trzciną, dwupoziomowy spichlerz z początku XX w., kierat uruchamiający sieczkarnie, wialnie i młynki do zboża, a także folusz, służący do „zbijania” wełnianej tkaniny samodziałowej w sukno.

W bliskim sąsiedztwie zagrody znajduje się niewielki wiatrak gospodarczy, pochodzący z 1922r. ze wsi Plewki. Obok niego stoi rzadko już dziś spotykana na wsiach studnia z żurawiem o drewnianych cembrowinach.

Idąc w kierunku zagrody z Kadzidła mijam ukrytą wśród jałowców niewielką kapliczkę słupową tzw. „Trójcą Świętą” – płaskorzeźbą przedstawiającą koronację Matki Boskiej. Jest to kopia XIX – wiecznej kapliczki przydrożnej, wykonanej przez ludowego artystę – rzeźbiarza, pana Andrzeja Kaczyńskiego z Krobi.

Zarówno zagroda z Kadzidła, jak i zagroda z Gawrych, do których dochodzę po pewnym czasie, sprawiają wrażenie ciągle zamieszkałych. Pod oknami chałup rosną malwy i słoneczniki, drzwi wejściowe są szeroko otwarte, a ludowy wystrój wnętrz zachęca do wejścia do środka.

kurpie-900x500

Zdjęcie ze strony naludowo.pl

Z kuźni do chałupy ze wsi Witowy Most

Tuż przed drewnianym mostkiem, prowadzącym do młyna, stoi niewielka kuźnia ze wsi Zalas, pochodząca z końca XVIII w. W środku znajduje się palenisko, tzw. kotlina, zbudowana z kamieni polnych i wytopionej rudy darniowej. Przed nią stoją kowadła, a na warsztacie obok – narzędzia i wyroby kowalskie.

Na uwagę zasługuje również młyn wodny ze wsi Dobrylas, wybudowany prawdopodobnie pod koniec XVIII w., a następnie dwukrotnie przebudowywany po 1864 r. i 1917r. Tuż obok niego stoi kapliczka św. Jana Nepomucena, pochodząca z pierwszej połowy XIX w. ze wsi Tarnowo. Jeśli wierzyć ludowym przekazom św. Jan Nepomucen chronił od powodzi i utonięć.

W chałupie ze wsi Witowy Most, gościł ponoć w 1981 r. laureat literackiej Nagrody Nobla – Czesław Miłosz.

Skansen w Nowogrodzie jest bez wątpienia atrakcyjnym miejscem. Warto przyjechać tu 17 sierpnia w dniu św. Roha. Tego właśnie dnia w Nowogrodzie odbywać się będzie uroczysty odpust, a w skansenie festyn z udziałem ludowych zespołów i artystów. W miejscowej karczmie nie zabraknie smakowitego swojskiego jadła m.in. chleba ze smalcem i kwaszonym ogórkiem.

Leave a Reply

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *